مواضع تهران در برابر تصمیم اتحادیه اروپا علیه سپاه پاسداران

این تصمیم که روز پنج‌شنبه از سوی اتحادیه اروپا اعلام شد، با واکنش سران قوا، وزارت امور خارجه، نهادهای نظامی و شماری از چهره‌های سیاسی همراه بوده و در اغلب این مواضع، نسبت به پیامدهای سیاسی، حقوقی و امنیتی آن هشدار داده شده است.

اتحادیه اروپا این تصمیم را به‌نقل از کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی خود و با استناد به ادعاهایی در حوزه حقوق بشر اعلام کرد. این در حالی است که پیش‌تر نیز تلاش‌هایی برای قرار دادن نام سپاه پاسداران در این فهرست صورت گرفته بود که به‌دلیل مخالفت برخی کشورهای عضو، از جمله فرانسه، به نتیجه نرسیده بود.

در دور جدید با وجود مخالفت اولیه پاریس، در نهایت اجماع لازم در میان ۲۷ عضو اتحادیه اروپا شکل گرفت و این تصمیم اجرایی شد. پیش از این، آمریکا، کانادا و استرالیا نیز سپاه پاسداران را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داده بودند.

آنطور که ایسنا گزارش داد، مطابق مقررات داخلی اتحادیه اروپا، قرار دادن یک نهاد در فهرست سازمان‌های تروریستی مستلزم صدور حکم قضایی از سوی یکی از کشورهای عضو است؛ موضوعی که در واکنش‌های رسمی ایران به‌عنوان محل مناقشه حقوقی این تصمیم مورد اشاره قرار گرفته است.

واکنش سران قوا و دبیر شعام

در واکنش به این تصمیم، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «سپاه پاسداران یکی از قوی‌ترین و موثرترین نیروهای ضد تروریستی در دنیاست، فقط کسانی می‌توانند سابقه سپاه در مبارزه با تروریسم داعش را انکار کنند که خودشان در سمت تروریست‌ها ایستاده باشند. حمایت از تروریسم نتیجه‌ای جز پشیمانی برای کشورهای اروپایی نخواهد داشت.»

همچنین غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه، در حاشیه نماز جمعه تهران گفت: «اقدام اروپایی‌ها در تروریستی نامیدن سپاه پاسداران بدون پاسخ نخواهد ماند.» او این تصمیم را مبتنی بر «اغراض سیاسی» دانست و افزود: «سپاه پاسداران نهادی رسمی در ساختار جمهوری اسلامی ایران است و تروریستی معرفی کردن نهاد رسمی یک کشور عضو سازمان ملل متحد، با قواعد حقوق بین‌الملل در تعارض است.»

علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، نیز در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس با اشاره به مصوبه پیشین مجلس شورای اسلامی نوشت: «اتحادیه اروپا قطعا می‌داند مطابق مصوبه مجلس شورای اسلامی، ارتش کشورهایی که در مصوبه اخیر اتحادیه اروپا علیه سپاه پاسداران مشارکت داشته‌اند، تروریستی محسوب می‌شوند. لذا عواقب آن متوجه کشورهای اروپایی است که به چنین اقدامی دست زدند.»

اشاره لاریجانی به مصوبه‌ای است که مجلس شورای اسلامی پس از قرار گرفتن نام سپاه در فهرست سازمان‌های تروریستی آمریکا در سال ۱۳۹۸ تصویب کرد. بر اساس این مصوبه، فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) و نیروها و نهادهای وابسته به آن از سوی ایران تروریستی قلمداد شدند. همچنین در سال ۱۴۰۱، مجلس طرحی دوفوریتی را در واکنش به تلاش اروپا برای اقدام مشابه آماده کرد که بر اساس آن، نیروهای مسلح کشورهای عضو اتحادیه اروپا تروریست محسوب می‌شوند.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه که هم‌زمان در سفر دیپلماتیک به ترکیه به‌سر می‌برد، در واکنش به این تصمیم در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اقدام اروپا در تروریستی خواندن سپاه پاسداران یک اشتباه بزرگ راهبردی است.» او این تصمیم را مشابه اقدام پیشین اروپا در موضوع اسنپ‌بک دانست و افزود: «این موضوع نشان می‌دهد که اروپا نه درک درستی از شرایط بین‌المللی دارد، نه از شرایط منطقه و نه از منافع خود.»

عراقچی همچنین گفت: «در حال حاضر چندین کشور تلاش می‌کنند از شعله‌ور شدن یک جنگ تمام‌عیار در منطقه جلوگیری کنند. جالب است که هیچ‌یک از این کشورها اروپایی نیستند. در مقابل، اروپا سرگرم دمیدن در آتش بحران است.»

وزارت امور خارجه نیز در بیانیه‌ای اعلام کرد: «مسئولیت پیامدهای سیاسی، حقوقی و امنیتی ناشی از چنین تصمیمی بر عهده سیاستگذاران اروپایی، به‌ویژه طراحان و بانیان آن خواهد بود.» در این بیانیه تأکید شده است که اطلاق عنوان تروریستی به یک نهاد رسمی حاکمیتی، مغایر با اصول حقوق بین‌الملل، از جمله اصل احترام به حاکمیت دولت‌ها و منع مداخله در امور داخلی کشورهاست.

واکنش نهادهای نظامی ایران

ستادکل نیروهای مسلح در بیانیه‌ای اعلام کرد: «تبعات این تصمیم مستقیما متوجه سیاستگذاران اروپایی خواهد بود.» در این بیانیه، این اقدام مغایر با منشور سازمان ملل متحد و اصول حاکمیت ملی کشورها توصیف شده است.

وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح نیز با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که سپاه پاسداران بر اساس قانون اساسی، بخشی از حاکمیت جمهوری اسلامی ایران است و جرم‌انگاری علیه حاکمیت یک کشور، از منظر حقوق بین‌الملل قابل تفکیک و قابل اطلاق نیست.

ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز در بیانیه‌ای جداگانه، این تصمیم اتحادیه اروپا را محکوم کرد و آن را اقدامی در راستای تغییر جایگاه اروپا در تحولات جهانی ارزیابی کرد.

در مجلس شورای اسلامی، ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی نیز اعلام کرد که مجلس بسته‌ای از اقدامات متقابل را در حمایت از سپاه پاسداران در دستور کار دارد.

پیشنهاد کیهان برای واکنش ایران

روزنامه کیهان در یادداشتی به قلم حسین شریعتمداری، این اقدام اتحادیه اروپا را دیکته آمریکا و اسرائیل دانست و نوشت:  واکنش ایران به این اقدام اتحادیه اروپا نباید از نوع مذاکره و رفت و آمدهای مرسوم دیپلماتیک باشد.

انتظار می‌رود که در اولین گام تمامی وابستگان نظامی کشورهای اروپایی به عنوان عوامل ارتش‌های تروریست از کشور اخراج شوند و گام دوم می‌تواند اخراج سفرای این کشورها باشد. باید توجه داشت که همواره، حمله بهترین و کارآمدترین دفاع است.

قرار گرفتن نام سپاه پاسداران در فهرست سازمان‌های تروریستی اتحادیه اروپا، به‌عنوان تصمیمی با ابعاد حقوقی، سیاسی و امنیتی، نه‌تنها با واکنش‌های گسترده داخلی در ایران همراه شده، بلکه احتمال فعال شدن سازوکارهای تقابلی متقابل را نیز افزایش داده است.