تمام فواید و خواص حنا را برای درمان و زیبایی بشناسید

به گزارش پارسینه ،حنا یک ماده طبیعی باستانی است که فراتر از کاربرد آرایشی، ریشه‌های عمیقی در زیبایی‌شناسی، طب سنتی و آیین‌های اجتماعی دارد. قدمت استفاده از پودر برگ این گیاه، که در مناطقی از شمال آفریقا تا جنوب شرق آسیا یافت می‌شود، گواهی بر دانش نیاکان ما درباره خواص گیاهی آن است. این ماده نه تنها برای زیبایی، بلکه به دلیل ترکیب شیمیایی‌اش به عنوان یک داروی طبیعی برای مراقبت از پوست، مو و درمان‌های سنتی شناخته می‌شود. در ادامه این بخش از نمناک، خواص دارویی حنا بررسی خواهد شد.

گیاه حنا چیست؟

گیاه حنا با نام علمی Lawsonia inermis، از منطقه آسیا نشأت گرفته و در شمار گیاهان اصلی آسیایی با فواید متعدد قرار دارد. پراستفاده‌ترین کاربرد حنا، رنگ کردن مو، ناخن‌ها و حنانگاری یا همان مهندی(نقاشی روی پوست بدن با گیاه حنا ) است که در کشور هند و بخش‌هایی از آسیا، محبوبیت فراوانی دارد. رنگ قهوه‌ای و قرمز تیره حنا می‌تواند برای مو، پوست و ناخن‌ها بدون ایجاد عارضه جانبی خاصی مورد استفاده قرار گیرد.

کدام قسمت گیاه حنا مورد استفاده قرار می گیرد؟

برگ‌های گیاه حنا به دلیل کاربردهای گسترده درمانی و همچنین خواص رنگ‌دهی، بیشترین اهمیت را دارند. اجزای دیگری نظیر پوست درخت و روغن اسانس استخراج شده از گل‌ها نیز در فرآیندهای خاص مورد استفاده قرار می‌گیرند.

نحوه برداشت گیاه حنا

برگ‌ها باید از گیاهانی که حدود سه سال عمر دارند، برداشت شوند. پس از جمع‌آوری، مراحل خشک کردن و تبدیل شدن به پودر طی می‌شود.

گل‌ها برای استخراج روغن، باید صبح زود چیده شده و سپس فرآیند تقطیر بر روی آن‌ها صورت پذیرد. پوست درخت نیز از شاخه‌هایی که بریده شده‌اند، انجام می‌گیرد.تولید سالانه از یک هکتار سطح کشت حنا، تقریباً بین ۱.۵ تا ۲ تُن ماده گیاهی را فراهم می‌آورد.

انواع حنا

در ادامه توضیحاتی درباره مجموعه محصولات و اصطلاحاتی که با نام “حنا” شناخته می‌شوند، از پودر خالص گیاهی تا ترکیبات رنگی شیمیایی داده ایم.

حنای طبیعی (حنای اصیل)

این حنا پودر خالص برگ خشک شده گیاه Lawsonia Inermis و حاوی رنگدانه لاوسون است و رنگی قرمز مایل به نارنجی ایجاد می‌کند.حنای طبیعی رنگ سبز لجنی دارد و بوی مشخصی می‌دهد و دارای خاصیت ضد قارچ، ضد باکتری و ضد التهابی بوده و برای تقویت ریشه مو، افزایش درخشندگی، و درمان شوره سر بسیار مفید است.

حنای مشکی

این نوع، غالباً از ترکیب حنای طبیعی با مواد دیگر به دست می‌آید که شامل پودر گیاه نیل (Indigo) یا در موارد نگران‌کننده، رنگ‌های شیمیایی است. خطر اصلی در این دسته، وجود مواد شیمیایی مانند p-phenylenediamine (PPD) است. حضور این ماده می‌تواند منجر به واکنش‌های آلرژیک شدید و آسیب‌های جدی پوستی شود.

حنای قهوه ای

این محصول معمولاً با افزودن موادی نظیر پودر قهوه، عصاره پوست گردو، یا سایر ترکیبات گیاهی و شیمیایی به پودر حنای طبیعی ایجاد می‌شود. هدف اصلی از تولید حنای قهوه‌ای، دستیابی به یک سایه دلخواه قهوه‌ای برای کسانی است که تمایل ندارند رنگ موهایشان قرمز شود و یا کسانی که موهای سفید دارند. از آنجا که این محصولات ماهیت ترکیبی دارند، بررسی دقیق و موشکافانه ترکیبات درج شده بر روی برچسب محصول، برای اطمینان از ایمنی و عدم وجود مواد مضر، از بالاترین اهمیت برخوردار است.

حنای سفید

در واقع یک نوع چسب مخصوص با رنگ سفید است که برای تزیین موقت روی پوست (و سپس تزئین با پودرهای براق) به کار می‌رود و خاصیت رنگ‌دهی ندارد.

حنا بدون رنگ (کاسیا اوبوواتا - Cassia Obovata)

این پودر فاقد رنگدانه لاوسون است و تمام خواص تقویتی و حجم‌دهندگی حنای معمولی را برای مو دارد، بدون اینکه رنگ مو را تغییر دهد.

حنای هندی

این اصطلاح عامیانه می‌تواند به دو مورد اشاره کند؛ اول حنای طبیعی با کیفیت بالا که از هند منشأ گرفته باشد. دوم پودرهای رنگی ترکیبی (شامل نمک‌های فلزی یا رنگ‌های شیمیایی) که برای تاتو موقت یا رنگ مو به فروش می‌رسند.

نکته مهم :

برای سلامت مو و پوست، همواره به دنبال حنای طبیعی خالص باشید. هر محصولی که به نام حنا عرضه می‌شود و رنگی غیر از قرمز مایل به نارنجی می‌دهد، باید با احتیاط کامل و پس از اطمینان از عدم وجود مواد شیمیایی مضر (به ویژه PPD) مصرف شود.

فواید و خواص درمانی و زیبایی حنا

علیرغم فواید و ویژگی‌های فراوان گیاه حنا، برجسته‌ترین جنبه‌های آن عبارتند از:

کاهش درد و تسکین علائم التهابی

روغن حنا، که عصاره‌ای از برگ‌های گیاه حنا است، به دلیل ترکیبات زیست‌فعال منحصر به فرد خود، یک راهکار طبیعی مؤثر برای مقابله با التهاب و دردهای مفصلی محسوب می‌شود. این روغن دارای خواص ضدالتهابی قابل توجهی است که عملکردی مشابه داروهای ضدالتهاب دارد. اعمال مستقیم روغن حنا بر ناحیه آسیب‌دیده می‌تواند به طور موثری به کاهش درد و تسکین علائم التهابی کمک کند.

درمان ریزش مو

برگ های حنا حاوی برخی ویژگی های شگفت انگیز برای مراقبت از مو هستندو می توانند برخی از شرایط مو مانند ریزش مو، شوره سر و خارش پوست سر را درمان کنند.

مراقبت از پوست

خواص ضد قارچی برگ های حنا می توانند چندین بیماری از جمله اگزما را درمان کنند. برای استفاده از خواص شگفت انگیز حنا آن را با روغن نارگیل ترکیب کرده و مطلب روغن نارگیل برای پوست را بخوانید.

در مطلب ماسک حنا، برای درمان ریزش مو و تقویت مو به طور کامل به خواص حنا و روش استفاده از آن برای مو در بخش سلامت نمناک پرداخته شده است.

اثرات ضد میکروبی حنا

برگ‌های حنا نه تنها دارای اثرات ضد باکتریایی قوی هستند، بلکه فعالیت ضد قارچی و ضد ویروسی نیز از خود نشان می‌دهند.

این طیف وسیع از خواص میکروب‌کشی، برگ حنا را برای درمان مواردی چون گلودرد و تب بسیار مؤثر می‌سازد. همچنین، خواص ضد قارچی آن، برگ حنا را به یک راهکار طبیعی کارآمد برای درمان بیماری‌های مختلف پوستی تبدیل می‌کند.

شادابی و سلامت پوست با حنا

حنا یک گنجینه طبیعی سرشار از خاصیت قابض بودن است. شاید ندانید، اما این ویژگی قابض بودن به پوست شما کمک می‌کند سالم و شاداب بماند.

مواد قابض مانند یک “سفت‌کننده” طبیعی عمل می‌کنند. مطالعات علمی تأیید کرده‌اند که این مواد موجود در حنا، به جمع شدن و محکم شدن منافذ پوست کمک می‌کنند و در نتیجه، پوست شما را یکدست‌تر و سالم‌تر نگه می‌دارند.

خاصیت ضد پیری طبیعی حنا

حنا به بهبود قابلیت کشش پوست، جلوگیری از چروک زودرس و کاهش علائم پیری کمک می کند. علاوه بر این فواید ضد پیری، برگ‌های حنا با ترکیب بی‌نظیر خواص ضد قارچی و ضد باکتریایی خود، مراقبتی کامل را برای پوست شما فراهم می‌کنند و آن را از انواع عفونت‌ها و مشکلات پوستی محافظت می‌نمایند.

درمان سریع زخم با حنا

ترکیبات ضد التهابی، ضد باکتری و ضد قارچ برگ های حنا برای التیام زخم عالی هستند. علاوه بر این، برگ های حنا همچنین اثر خنک‌کنندگی طبیعی برای آرام کردن درد دارند و راه حل عالی برای درمان آفتاب سوختگی محسوب می شوند. قرار دادن برگ های تازه حنا روی پوست، گرما و اثر آفتاب سوختگی را کاهش خواهند داد.

حنا نسخه خانگی برای تب

برگ‌های حنا به عنوان یکی از درمان‌های خانگی مؤثر برای تب، بیش از یک قرن است که شناخته و تأیید شده‌اند. از دوران باستان، حنا بخشی از نظام درمانی آیورودا بوده و به دلیل خاصیت جذب گرما، به کاهش دمای بالای بدن در زمان تب کمک می‌کند.

در اصل، افزایش دما واکنشی طبیعی بدن در مواجهه با ویروس‌ها و باکتری‌هاست و نشان‌دهنده وجود مشکل در بدن محسوب می‌شود؛ اما زمانی که تب بیش از حد بالا رود، می‌تواند خطرناک و نیازمند توجه جدی باشد.

حنا برای درمان سردرد و میگرن

علت اصلی میگرن و سردرد به طور کامل مشخص نیست، اما یکی از نظریه‌ها، نفوذ غیرعادی خون به مویرگ‌ها را دخیل می‌داند. میگرن و سردرد در دوران بارداری شایع هستند، اما از آنجایی که مادران باردار باید از مصرف مسکن‌های شیمیایی برای حفظ سلامت جنین خود پرهیز کنند، استفاده از برگ‌های حنا می‌تواند یک راه‌حل طبیعی باشد.

آبِ گیاه حنا با خواص ضدالتهابی خود، با اعمال بر روی پوست، به کاهش درد کمک می‌کند، تنش را تسکین می‌دهد و جریان خون را بهبود می‌بخشد.

درمان طبیعی اختلالات خواب با حنا

علائم بی‌خوابی می‌تواند در هر فردی بروز کند و دلایل متفاوتی داشته باشد. کمبود خواب، به‌ویژه در نوجوانان، تأثیرات منفی و گاه نگران‌کننده‌ای بر عملکرد مغز می‌گذارد. با این حال، تحقیقات نشان داده‌اند که برگ‌های حنا می‌توانند به‌عنوان روشی طبیعی در بهبود انواع اختلالات خواب مؤثر باشند.

روغن حنا نیز به دلیل خواص آرامش‌بخش خود، به ایجاد حس آرامش و کمک به خواب عمیق کمک می‌کند.

حنا برای بهبود سلامت دهان و زبان

جویدن برگ‌های تازه‌ی حنا نه‌تنها باعث تقویت لثه‌ها می‌شود، بلکه به پیشگیری از بیماری‌های لثه و درمان زخم‌ها و التهاب‌های دهانی نیز کمک می‌کند. ترکیبات ضدباکتری و ضدالتهابی موجود در حنا، با از بین بردن میکروب‌ها و تسریع ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده، محیط دهان را سالم و پاکیزه نگه می‌دارند.

حنا درمان طبیعی برای خارش پوشک

پودر حنا یکی از روش‌های سنتی برای تسکین التهاب و خارش پوست نوزادان در اثر استفاده از پوشک است. کافی است مقدار کمی از پودر حنا را روی ناحیه‌ی ملتهب بمالید تا گرما و تحریک پوستی کاهش یافته و پوست آرام شود. اثر خنک‌کنندگی طبیعی حنا، سوزش را برطرف و روند بهبود پوست را تسریع می‌کند.

حنا برای درمان اسهال خونی

دانه‌های حنا در طب سنتی به عنوان یک درمان مؤثر برای اسهال خونی شناخته می‌شوند. برای استفاده، دانه‌ها را خرد کرده، با کمی روغن (مانند روغن زیتون یا کنجد) مخلوط کنید و از آن گلوله‌های کوچکی تهیه نمایید. مصرف این ترکیب با آب، به بهبود حرکات روده و کنترل علائم اسهال خونی کمک می‌کند.

حنا برای دفع مسمومیت قوی

برگ‌های حنا علاوه بر کاربردهای پوستی، خواص سم‌زدایی قوی نیز دارند. خیساندن برگ‌های حنا در آب و نوشیدن عصاره‌ی آن، می‌تواند به پاکسازی کبد و بهبود عملکرد طحال کمک کند. این خاصیت موجب دفع سموم بدن و افزایش احساس سبکبالی و انرژی می‌شود.

حنا برای تنظیم فشار خون

یکی از خواص قابل‌توجه گیاه حنا، تأثیر مثبت آن بر عملکرد قلب و تنظیم فشار خون است. مصرف آب یا دانه‌های حنا می‌تواند به کاهش طبیعی فشار خون کمک کند و استرس وارده بر سیستم قلبی‌عروقی را کاهش دهد. این اثر آرامش‌بخش موجب بهبود گردش خون و جلوگیری از تجمع پلاکت‌ها در رگ‌ها و قلب می‌شود. در نتیجه، استفاده منظم از حنا به‌صورت خوراکی یا دم‌کرده، می‌تواند نقش پیشگیرانه‌ای در برابر حملات قلبی و سکته ایفا کند و به حفظ سلامت عمومی قلب و شریان‌ها کمک نماید.

نسخه های درمانی طب سنتی با استفاده از حنا

در طب سنتی ایران و سایر مکاتب سنتی (مانند آیورودا) از گیاه حنا برای درمان‌ها و بهبود طیف گسترده‌ای از مشکلات سلامتی استفاده می‌شود.این کاربردها شامل موارد زیر هستند:

رفع بوی بد پا

اگر پاهایتان عرق کرده و بو می گیرد، استفاده از حنا بسیار مؤثر بوده و می تواند بوی بد پای شما را برطرف کند. حنا با خاصیت از بین بردن بوی بد عرق پا، باعث لطافت کف پا نیز می‌شود.

حنا برای رفع پیله دندان

برای رفع پیله دندان بهتر است از جوشانده برگ های حنا به صورت غرغره استفاده شود.

حنا برای رفع جوش های دهان

مزمزه کردن جوشانده حنا به رفع جوش‌های دهان کمک می‌کند.

حنا برای درمان کچلی

حنا دارای اثر ضد باکتری و ضد قارچی است. استفاده حنا به صورت موضعی بیماری های قارچی پوستی به ویژه قارچ های عامل کچلی چون تریکوفیتون، اسپوروتریکوز و کریپتوکوکوس را درمان می کند.

حنا برای رفع مشکلات پوستی

اگزما عارضه پوستی است که افراد زیادی هنگام تغییر فصل، به آن دچار می شوند. برای رفع این مشکل پوستی، می توان از گیاه حنا استفاده کرد. برای اگزما، مخلوط پودر حنا با برگ هلو به صورت ضماد استفاده می‌شود. برای معالجه جوش و کورک سر کودکان نیز ریشه حنا را خشک کرده و روی سر کودک به صورت ضماد بگذارید.

حنا برای رشد ناخن

برای رشد ناخن ها 10 گرم برگ حنا را در 250 سی سی آب خیسانده و بجوشانید تا به یک پنجم برسد سپس آن را شیرین کنید و ده روز استفاده نمایید.

حنا برای تسکین درد اعصاب و مفاصل

برای تسکین درد اعصاب و مفاصل، گل حنا را در روغن زیتون بجوشانید، آن را صاف کرده و به صورت ضماد استفاده کنید.

حنا برای جلوگیری از بید زدگی لباس ها

قرار دادن گل یا برگ حنا در میان لباس‌ها از بیدزدگی آن‌ها جلوگیری می‌کند.

حنا برای درمان گرگرفتگی

حنا می‌تواند گرگرفتگی و نقاط داغ بدن را بهبود بخشد، مگر اینکه پوست فرد گرم باشد.

حنا برای تقویت بینای

گذاشتن ضماد حنا بر سر، نه تنها سبب تقویت موی سر می شود بلکه باعث تقویت بینایی نیز خواهد شد.

روغن گیاهی حنا چیست؟

روغن گیاهی از گل ها به روش تقطیر به دست می آید و در بسیاری از عطرهای شرقی استفاده می شود. این روغن خوشبو که به عنوان روغن مهندی شناخته می شود، در طی جشن های مذهبی در هند و آفریقا به کار می رود.

نحوه رنگ کردن مو با حنا

استفاده از حنا برای رنگ‌آمیزی نیازمند توجه به چند نکته است:

برای رنگ کردن مو، حنا باید با آب به نسبت تقریبی ۱ به ۳ (یک قسمت پودر حنا در سه قسمت آب) ترکیب شود. رطوبت و کمی گرما برای فعال شدن کامل رنگ لازم است.

اگر قصد دارید رنگ موی تیره‌تری داشته باشید، پودر حنا را با آبلیمو مخلوط کرده و آن را در یک ظرف آهنی قرار دهید و بگذارید یک شبانه‌روز بماندو سپس موها را با آن رنگ کنید.

اگر دوست دارید رنگ مویتان بیشتر متمایل به قرمز باشد، از ظروف آهنی برای آماده‌سازی مخلوط استفاده نکنید.

چند ماسک حنا برای تقویت موها

همانطور که گفتیم حنا درمان طبیعی برای ریزش مو و حفظ سلامت مو است. حنا با درمان کوتیکول های مو، ریشه مو را سالم نگه می دارد و مانع از خرد شدن تارهای مو شده و درخشندگی موها را حفظ می کند. همچنین حنا سبب تعادل PH پوست سر می شود و بدین طریق از ریزش موی زودرس جلوگیری می کند. در پاسخ به درخواست شما از بخش سلامت نمناک چند ماسک حنا برای تقویت موها در ادامه آورده ایم:

ماسک حنا ، روغن زیتون و گشنیز

برای تحریک رشد و تقویت ریشه‌ها، برگ‌های له شده حنا را با روغن زیتون مخلوط کنید. برای اینکه این ترکیب مؤثرتر عمل کند، مقداری آب گشنیز نیز به آن اضافه نمایید و سپس مخلوط را به موها بمالید.

ماسک حنا، ریحان و مارچوبه

برای افزایش مؤثر رشد مو، پودر حنا را با گیاهانی مانند ریحان و مارچوبه ترکیب نمایید.

ماسک حنا و روغن خردل

اگر هدف شما شادابی و برق طبیعی موهاست، برگ‌های حنا را با روغن خردل بجوشانید. پس از خنک شدن، این روغن را به طور مرتب به موها بمالید تا شادابی آن‌ها حفظ شود.

ماسک حنا و آبلیمو

برای اینکه موهایتان درخشان شود، پودر حنا را با آب و مقداری آب لیمو مخلوط کرده و خمیر حاصل را به موها بمالید. پس از یک ساعت صبر کردن، موها را به خوبی بشویید.

ماسک نرم‌کننده حنا با ماست

حنا را در ماست ساده بخیسانید. این مخلوط را به تمام قسمت‌های سر بمالید. ماست به مرطوب نگه داشتن موها کمک کرده و درخشندگی تارهای مو را افزایش می‌دهد.

ماسک حنا، ماست و آبلیمو

برای نرمی بیشتر موها، پودر حنا را با ماست و چند قطره آبلیمو مخلوط نمایید. پس از مالیدن به سر، یک ساعت صبر کرده و سپس بشویید.

راهنمای انتخاب حنا

هنگام استفاده از حنا، توجه به نکات زیر به شما کمک می‌کند تا انتخابی ایمن و مؤثر داشته باشید:

1. پودر حنای تازه باید رنگ سبز روشن داشته باشد.

2. رنگ پودر حنای مانده به سمت قهوه‌ای متمایل می شود. این تغییر رنگ لزوماً نشان‌دهنده نامرغوب بودن نیست، اما تازگی را

کاهش می‌دهد.

3. خمیرهای حنای تجاری ممکن است حاوی ترکیبات اضافی برای تقویت قدرت رنگ‌دهی باشند.برخی از این افزودنی‌ها ایمن هستند، اما برخی دیگر می‌توانند مضر باشند.همیشه برچسب محصول را به دقت بررسی کنید تا از ترکیبات آن مطلع شوید.

4. حنای سیاه به طور کلی مضر تلقی می‌شود، زیرا اغلب حاوی ماده شیمیایی p-phenylenediamine (PPD) است.این ماده می‌تواند باعث بروز عوارضی چون خارش شدید، تاول، و حتی زخم‌های پوستی شود.

5. برای اطمینان از سلامت و جلوگیری از واکنش‌های ناخواسته، همواره از پودر حنای تازه و معتبر استفاده کنید و در صورت تمایل به رنگ‌های تیره‌تر، از محصولات مطمئن و دارای برچسب شفاف ترکیبات بهره ببرید یا با متخصص مشورت نمایید.

هشدارهای مهم درباره مصرف و انتخاب محصولات حنا

با وجود فواید سلامتی چشمگیر حنا، آگاهی از چند نکته احتیاطی ضروری است، تا تجربه استفاده از حنا ایمن باشد:

• در انتخاب برگ‌های حنا بسیار دقت کنید، زیرا گیاهان دیگری وجود دارند که برگ‌های آن‌ها شبیه برگ حنا به نظر می‌رسد. انتخاب اشتباه می‌تواند پیامدهای نامطلوبی داشته باشد.
• امروزه بسیاری از افراد محصولات آرایشی حاوی حنا را انتخاب می‌کنند اما باید بسیار محتاط باشید؛ زیرا این محصولات اغلب با مواد شیمیایی ترکیب شده‌اند.

مضرات و عوارض برگ های حنا

گاهی مواقع استفاده از حنا با خطرات احتمالی زیر همراه است:

• افزایش واکنش‌های آلرژیک:استفاده از حنا به عنوان رنگ مو، در برخی افراد با واکنش‌های آلرژیک همراه بوده است.
• مواد افزودنی خطرناک:بسیاری از این واکنش‌های آلرژیک، نه به دلیل خود حنا، بلکه به دلیل مواد دیگری است که به آن اضافه می‌شود. یکی از این مواد، p-phenylenediamine (PPD) است که برای دستیابی به رنگ سیاه به حنا افزوده می‌شود.
• وضعیت قانونی PPD:این ماده در بسیاری از کشورهای غربی برای استفاده مستقیم بر روی پوست ممنوع است.
• مشکلات کنترلی:ردیابی و کنترل PPD دشوار است، به خصوص زمانی که در ترکیبات رنگ مو یا رنگ تاتو به کار رفته باشد.

علائم و اقدامات لازم در صورت بروز حساسیت

• خارش، قرمزی، یا تاول زدن پوست، به خصوص پس از استفاده از رنگ سیاه، می‌تواند نشانه‌ای از حساسیت به PPD باشد.افرادی که چنین علائمی را تجربه می‌کنند، باید فوراً با پزشک مشورت کنند.
• واکنش آلرژیک به PPD می‌تواند بسیار طولانی‌مدت بوده و حتی تا پایان عمر باقی بماند.
• در افرادی که به PPD حساسیت دارند یا نسبت به آن واکنش نشان می‌دهند، استفاده از هرگونه رنگ‌کننده مصنوعی می‌تواند خطرناک باشد.

موارد منع مصرف حنا

• مصرف حنا در دوران بارداری و شیردهی توصیه نمی‌شود.
• برای کودکان بالای 3 سال می‌توانید از حنا استفاده کنید، اما بهتر است از محصولات طبیعی و بدون افزودنی استفاده شود.